niedziela, 18 listopada 2012

Moskiewski dzień świstaka, czyli jak zorganizować wycieczkę w ramach jednoosobowego biura turystycznego część czwarta, czyli мы подводим итоги

Jadąc do Moskwy musimy być przygotowani na wszystko, nie tylko zresztą do Moskwy.
Jadąc w dowolną podróż mamy nadzieję, że wszystko potoczy się szczęśliwie, że ominą nas niebezpieczeństwa w czasie podróży i na miejscu. Czasami jednak los, czy przeznaczenie, jak kto zwał, lub w co kto wierzy, przygotowuje dla nas inny scenariusz, niż ten wcześniej opracowany przez nas.
W każdym kraju żyją ludzie, tacy jak my, czasami dobrzy, czasami nieprzyjaźni, czasami uczciwi, czasami złodzieje.
Nawet horrorystyczny hotel na Дялин Переулок wspominam z nostalgią, mogłam poczuć się jak prawdziwa mieszkanka Moskwy z komunałki.

Widok z okna mojego pokoju. Dopiero na trzeci dzień doczekałam się zasłonek.  Naprosiłam się, naczekałam, ale  udało się. Radzę zachować spokój, uśmiech na twarzy, zrozumienie dla trudnej sytuacji personelu, pozytywne nastawienie bardzo pomaga. Ale w środku gotowałam się lekko.

NIE UOGÓLNIAJMY. 
NIE KRYTYKUJMY.
NIE OCENIAJMY.
ZACHOWAJMY SZACUNEK DLA INNOŚCI. 
JADĄC ZA ZAGRANICĘ STARAJMY SIĘ POZNAĆ JAK NAJLEPIEJ RZECZYWISTOŚĆ DANEGO KRAJU I JEGO HISTORIĘ. 
NAUCZMY SIĘ PRZYNAJMNIEJ KILKU ZWROTÓW W DANYM JĘZYKU, SŁYSZĄC JE TUBYLCY SPOJRZĄ NA NAS ŁASKAWSZYM, PRZYJAZNYM OKIEM.


Widok na tylną część mojego pokoju, przednia niewiele się różni, po lewej stronie zawieszony na ścianie telewizor.  W kwietniu cena wynosiła 1800 rubli, teraz widziałam w internecie, że podwyższyli ceny na 2200 rubli. Kabina prysznicowa na korytarzu, wspólna dla kilu pokoi, bez śniadania, za to na parterze możliwość zrobienia zakupów spożywczych w sklepie. Często korzystałam z tego sposobu zaopatrzenia w żywność.


Każdy naród ma swoje obyczaje, przyzwyczajenia. Jadąc za granicę chcę poznać obyczaje danego kraju, zobaczyć, jak żyją zwyczajni mieszkańcy, jak spędzają czas wolny, co ich interesuje, jaka jest historia ich kraju, regionu, miasta. Jeżeli ktoś szuka w Rosji tego, co ma we własnym kraj, jego wola. Każdy ma własne podejście do wyjazdów za granicę, czy wycieczek zagranicznych.

UWAGA: Wychodząc na ulicę nie ubierajmy się w nasze najlepsze ciuchy, nie wkładajmy całej posiadanej, złotej biżuterii. Starajmy się wtopić w tłum, wyglądać jak przeciętny, niezbyt zamożny Moskwiczanin. Nie będziemy wtedy przyciągać wzroku członków grup mieszkańców byłych republik radzieckich kręcących się często w pobliżu dworców kolejowych i stacji metra.

Rosjanie mają swój sposób działania, reagowania, inny od naszego. W czasie pobytu nie spotkałam się z agresją, napadem ze strony mieszkańców. Wszyscy byli pomocni, życzliwi, nawet milicjant w metrze. Nie zdecydowałabym się na wyjazd do Moskwy bez dobrej znajomości rosyjskiego. Dzięki temu mogłam wziąć udział w wycieczce autobusowej organizowanej przez jedną z firm reklamujących  się przed Placem Czerwonym.




UWAGA: Wszystkie wartościowe rzeczy trzymać przy sobie, najlepiej w torbie listonoszce, z dużą ilością kieszeni, w które możemy włożyć najpotrzebniejsze rzeczy: paszport, komórkę, aparat fotograficzny, kartę kredytową, pieniądze i inne rzeczy.

UWAGA: Wizę najlepiej załatwić na dłuższy okres, niż ten naszego pobytu. Może się zdarzyć, że na lotnisku będzie mgła, nasz samolot nie wyleci w przewidzianym terminie i zostaniemy w Moskwie bez odpowiedniego zabezpieczenia. Zaopatrzmy się także w kilka tysięcy rubli na początek, zakup biletu na Aeroexpress, biletów na metro będzie łatwiejszy z naszych zasobów gotówkowych.
Wydrukujmy przed wyjazdem mapkę metra, przyda się w pierwszy dzień, żeby bez problemu dotrzeć do naszego hotelu wyszukując odpowiednie stacje metra.
W Moskwie nie ma problemów z pobraniem gotówki z bankomatów, jest to łatwiejsze i bezpieczniejsze, niż wymiana dolarów w kantorze. Zorientujmy się wcześniej jaka będzie prowizja przy pobraniu pieniędzy z bankomatu.

UWAGA: Przed spakowaniem sporządźmy listę rzeczy, które będą niezbędne w czasie podróży. Moja była modyfikowana i uzupełniana kilka razy, o czymś sobie przypomniałam, coś wykreśliłam.


Jeden z ulubionych sposobów spędzania wolnego czasu przez Moskwiczan w majowe święta.  Drugim  miejscem jest strzelnica.

Mój ostatni posiłek przed powrotem zjadłam w tym bufecie, mieści się w GUM.  Przy  wejściu na Kreml  od strony  Sali Koncertowej przy wejściu na schody, po lewej stronie, jest przechowalnia bagażu, gdzie zostawiłam swój w ostatni dzień, żeby swobodnie zwiedzić miasto.
















Moskiewski dzień świstaka, czyli jak zorganizować wycieczkę w ramach jednoosobowego biura turystycznego część trzecia, czyli достопримечательности Москвы ciąg dalszy

Po uzupełnieniu tabeli w Excelu można zorientować się jak będzie wyglądała droga od naszego hotelu do danego obiektu. Naszym głównym środkiem transportu jest metro, w okresie największego szczytu kursuje nawet co 90 sekund, łączy najważniejsze i bardzo odległe punkty miasta, podróżując metrem nie obchodzą nas korki, czerwone światła i inne utrudnienia w ruchu występujące na powierzchni.
Na stronie internetowej 

http://www.metromap.ru/

można obliczyć czas przejazdu od stacji początkowej do docelowej.



Na stronie Polaków w Moskwie

http://www.moskodoskop.ru/index.php

możemy zapoznać się z informacjami dotyczącymi różnych dziedzin życia w Moskwie, nie tylko przydatnych jej polskim mieszkańcom, ale także pożytecznych dla przyjezdnych.

Rozpisanie poszczególnych punktów zwiedzania na planie pobytu ukierunkuje nas, pozwoli uporządkować cały pobyt, utrzymać go w określonych ramach.


UWAGA: Rzadko udaje się zrealizować cały zaplanowany program. Moskwa jest ogromnyyyym miastem, którego odległości do przebycia weryfikują ten plan. Tak było w moim przypadku. Trzeba mieć dobrą kondycję, żeby poruszać się na piechotę po Moskwie. Zaczynam ćwiczyć kondycję, żeby sprostać niebotycznym odległościom, żeby moje nogi to wytrzymały. Plan  jest potrzebny: wcześniejsze jego przygotowanie pozwala nam wstępnie zapoznać się  z tym miastem, z jego realiami, ograniczeniami, przygotowując plan możemy uniknąć niemiłych niespodzianek związanych z moskiewską rzeczywistością.


UWAGA: Przed wyjazdem zanotujmy adres polskiej ambasady i innych polskich instytucji w Moskwie. W przypadku kłopotów możemy się z nimi skontaktować i na pewno nie pozostawią nas bez pomocy.

Polski kościół w Moskwie:

http://hram.codis.ru/?page=info&id=521

Plan weryfikowałam każdego dnia, coś usuwałam, coś dopisywałam, przestawiałam. Miałam jednak najpotrzebniejsze, podstawowe informacje dotyczące zwiedzanych miejsc.

Sporządziłam także orientacyjny kosztorys dot. wydatków  niektóre dokładnie określone np. cena biletu lotniczego, czy hotelu, inne płynne, np. cena posiłków, czy kupionych pamiątek.

Powodzenia przy organizacji pobyt w Moskwie.












sobota, 17 listopada 2012

Moskiewski dzień świstaka, czyli jak zorganizować wycieczkę w ramach jednoosobowego biura turystycznego część trzecia, czyli достопримечательности Москвы

Wyjeżdżając na wycieczkę z jednoosobowym biurem podróży dobrze jest wcześniej przygotować plan zwiedzania.
Mój plan przygotowałam w tabelce w Excelu.

Najpierw zadałam sobie pytanie jakie zabytki, atrakcje Moskwy, najbardziej mnie interesują,  które chciałabym zobaczyć w priorytecie. Okres mojej podroży do Moskwy jest specyficzny. Od 30 kwietnia do 10 maja, w tym czasie Moskwa świętuje 1 maja День труда и праздник весны



oraz 9 maja День Победы 


Skumulowanie tych świąt w krótkim odstępie czasowym umożliwia Moskwiczanom wyjazdy na dacze.
W 2013 roku rozporządzenia  dot. dni wolnych wyjątkowo sprzyjają wypoczynkowi poza stolicą



Przygotowując plan zwiedzania należy uwzględnić powyższe specyficzne okoliczności. Dokładnie sprawdzić, kiedy dane muzeum będzie czynne, w jakich godzinach, ile kosztuje bilet dla cudzoziemców. 

W tym roku udało mi się zwiedzić kilka obiektów bezpłatnie, 1 maja wolny wstęp do muzeów i innych instytucji kultury.

UWAGA: Często trzeba wykupić dodatkowy bilet za możliwość fotografowania w danym obiekcie.

Najważniejszym źródłem, z którego korzystałam przy wypełnianiu tabeli było


Na powyższej stronie można zapoznać się ze wszystkimi muzeami i innymi atrakcjami Moskwy, np. moskiewskie zoo.
Dostępne są wszystkie niezbędne informacje: telefony kontaktowe, adres, czas pracy, ceny biletów, mapka z umiejscowieniem obiektu, często program najbliższych imprez i jedno z najważniejszych najbliższe stacje metra, mojego głównego środka lokomocji w Moskwie.



Ciąg dalszy nastąpi ...


Moskiewski dzień świstaka, czyli jak zorganizować wycieczkę w ramach jednoosobowego biura turystycznego część druga, czyli bez wizy ani rusz.

Zdjęcie za każdym razem wskakiwało do przodu. Trudno, nie walczymy z przeznaczeniem.  Tę piękną krówkę matrioszkę można kupić na straganach rozstawionych na placu przed Placem Czerwonym, na lewo od pomnika Żukowa. Niestety wysoka cena około 400 rubli i brak pieniędzy w ostatni dzień powstrzymały mnie od zakupu. Francuscy turyści też mieli na nią ochotę, ale cena nawet dla nich była za wysoka.
Tak jak w tytule, stwierdzenie "bez wizy ani rusz" jest fundamentalne w przypadku wyjazdu do Rosji.
Możemy mieć pozałatwiane wszystkie inne sprawy dotyczące tego tematu, a jeżeli nie otrzymamy wizy cały misternie opracowany plan spali na panewce.
W niektórych wpisach na forach internetowych zainteresowani piszą o samodzielnym załatwianiu wizy. Osobiście nic nie mam przeciwko, ale skorzystanie z usług firmy zajmującej się tym od kilku, lub kilkunastu lat, posiadającej duże doświadczenie w temacie zwiększa i ułatwia załatwienie tej sprawy.
Korzystałam z pośrednictwa


jestem bardzo zadowolona z jakości oferowanych usług i mogę polecić tę firmę wszystkim zainteresowanym .
Cały proces opisany jest na stronie internetowej. Jeżeli mamy wątpliwości lub potrzebujemy dodatkowych informacji miłe Panie tam pracujące udzielą ich oraz przeprowadzą nas przez procedurę załatwienia wizy.

UWAGA: Wizę radzę organizować z odpowiednim czasowym wyprzedzeniem. W przypadku odmowy jej wydania

KONSULAT FR MA PRAWO ODMÓWIĆ WYDANIA WIZY, BEZ ZWROTU KOSZTÓW I PODANIA PRZYCZYNY

możemy opracować plan B i spróbować odzyskać chociaż część poniesionych kosztów.

UWAGA: Nie załamywać się przy wystąpieniu początkowych trudności. Jeżeli źle wypełnimy formularz wizowy, możemy wysłać go w celu sprawdzenia i ponownie wypełnić poprawnie.

Pozdrawiam i mam nadzieję, że doczekam czasów, kiedy do Rosji będzie można swobodnie podróżować bez ograniczeń wizowych.

Poniżej kilka zdjęć z Moskwy

Kiedy artystka przy sprzedaży płyty dowiedziała się, że jestem z Polski wykonała Poloneza Ogińskiego, bardzo się wzruszyłam. Występ na terenie Коломенское, mam nadzieję w przyszłym roku na podobny koncert.

 
W Moskwie przeszłość ustępuje miejsca przyszłości i nowoczesności w niektórych rejonach  miasta, na szczęście na obrzeżach, a centrum zachowuje swój tradycyjny charakter.  Moskiewskie City.






piątek, 16 listopada 2012

Moskiewski dzień świstaka, czyli jak zorganizować wycieczkę w ramach jednoosobowego biura turystycznego część pierwsza marzenie staje się rzeczywistością, czyli koncert Filipa Kirkorova na Kremlu

Kiedy jedziemy na wycieczkę z biurem podróży wszystko mamy podane jak na tacy. Musimy tylko być zadowoleni mimo widocznych uchybień w organizacji, realizacji programu i jakości miejsc noclegowych, zawsze przychodzić na czas na zbiórkę, żeby nie opóźniać realizacji programu wycieczki i nie złożyć skargi po jej zakończeniu, ponieważ nasz następny wyjazd z tym biurem podróży może potoczyć się nie całkiem po  naszej myśli.
Wybierając się w podróż z jednoosobowym biurem podróży wszystko przygotowujemy sami, własnymi rękami, oczami, siłami od zakupu biletu po opracowanie planu pobytu.
Impulsem do mojego pierwszego wyjazdu do Moskwy był koncert Filipa Kirkorova.
Najpierw zorientowałam się w miejscu odbycia się koncertu - Kreml, rozmieszczeniu miejsc na sali, wyborze konkretnego miejsca i następnie zaczęły się schody - sposób zapłaty za bilet.

Przejrzałam kilka stron internetowych oferujących bilety na imprezy odbywające się w różnych obiektach Moskwy. niestety w większości przypadków płatność odbywała się przy pomocy karty kredytowej, której nie posiadam.
Na szczęście znalazłam stronę 


która oferowała jako jedną z form płatności przekazanie pieniędzy przez Western Union.
Kilka wizyt w banku, przerażenie Pań tam pracujących, po raz pierwszy dokonujących przekazania pieniędzy w ten sposób i to do Rosji, w czasie drugiej wizyty zawieszenie się systemu, który szczęśliwie zaczął działać po kilku minutach, obawy koleżanki widzącej oczami wyobraźni Moskwiczankę odbierającą moje pieniądze i wydającą je na swoje prywatne potrzeby.
Wszystkie te przeszkody udało się szczęśliwie pokonać i kupiłam bilet na koncert Filipa Kirkorova 
шоу Другой в день рождения 30 апредя в здании Кремлёвского Дворца dzięki możliwościom internetu.

ШОУ ФИЛИППА КИРКОРОВА ДРУGOY(ПОЛНАЯ 

ВЕРСИЯ) bardzo dobra jakość


Poniżej kilka zdjęć z koncertu. Niezwykły koncert, przejście do innego świata, świata magii, wiecznego piękna, miłości, radości, szczęścia.
I niezwykłe poczucie wzruszenia, że to właśnie w dzień urodzin, to właśnie na Kremlu, w Moskwie, na żywo.
Nie uczestniczyłam w wielu koncertach, ale ten na pewno pozostanie w mojej pamięci na zawsze.
To, co oglądamy na Youtube nie oddaje atmosfery tego niezwykłego wydarzenia.
Nie żałuję, że wydałam tyle pieniędzy, podjęłam takie ryzyko wyprawy do Moskwy. Wiele osób było zdziwionych, zszokowanych, dla wielu Polaków Moskwa to niebezpieczne miasto. Wiele osób odradzało mi tę podróż.
Niczego nie żałuję. I mam nadzieję, że niedługo Filip Kirkorov wystąpi w Polsce.

czwartek, 15 listopada 2012

Moskiewski dzień świstaka, czyli jak znaleźć najtańszy hotel w mieście uznawanym za jedno z najdroższych na świecie.

Poszukiwanie najtańszego hotelu w Moskwie nie jest rzeczą łatwą. Większość Polaków mieszkających w Moskwie twierdzi, że niemożliwe jest znalezienie hotelu za taniej niż 2000 rubli, co jest kwotą bardzo korzystną.
Przed przystąpieniem do poszukiwań należy zadać sobie pytanie: Na czym nam zależy przy wyborze hotelu i ile pieniędzy możemy przeznaczyć na nocleg?
Mnie osobiście nie zależało na luksusie, ani na wysokiej jakości oferowanych usług. Byłam także ograniczona finansowo,celem było znalezienie hotelu poniżej 2000 rubli za noc. 
Najlepszym, największym i najbardziej różnorodnym źródłem informacji jest internet.Osoby, które nie są biegłe w poszukiwaniach internetowych są skazane na pomoc innych lub korzystanie z pomocy polskich firm oferujących hotele w Moskwie przy okazji załatwiania wizy. Ceny oferowane nie są niskie i jeżeli budżet niewygórowany mamy sytuacja się komplikuje i marzenie o odwiedzeniu Moskwy oddala.
Zaczęłam poszukiwania od wprowadzenia do najlepiej mi znanej rosyjskiej wyszukiwarki

http://www.yandex.ru/

hasła
самые дешёвые гостиницы Москвы
lub
гостиницы москвы эконом класса
Po kliknięciu na
Найти
rozwinęła się lista stron internetowych, na których oferuje się pomoc w rezerwacji hotelu  nie zawsze w najniższej cenie.
Niestety, pierwszy wymóg poniżej 2000 rubli za noc trudno spełnić.
Odnajduję jednak kilka interesujących stron

http://hotels.avelonbeta.ru/

na której wybieram kategorię

Гостиницы Москвы 2 звезды

i rozpoczynamy polowanie na najtańszą ofertę.
W spisie hoteli dwugwiazdkowych sprawdzam każdy hotel, najważniejsze kryterium cena, a później położenie na terenie Moskwy i odległość od stacji metra. Metra, które będzie moim głównym środkiem lokomocji w czasie pobytu.
Kilka hoteli spełnia niektóre z wymogów, ale szukam dalej.
Bardzo ważne są także отзывы туристов, którzy korzystali z usług danego hotelu, dzięki nim możemy uniknąć nieprzyjemnej niespodzianki.
Następna ciekawa strona


Гостиницы Москвы эконом класса: отзывы туристов, фото и описание номеров

Tutaj także zdjęcia obiektu i oferowanych pokoi oraz opis pokoi

Druga strona zaliczona, ale nie ustaję w poszukiwaniach.
Nie przedłużając historii, a było odwiedzonych stron jeszcze kilka, moje miejsce noclegowego pobytu znalazłam na stronie




Wybrałam hotele w przedziale cenowym od 500 do 2000 rubli
określiłam okres pobytu
zaznaczyłam klasę hotelu
i znalazłam swój wymarzony hotel.
Blisko Kremla, 5 minut metrem do Kremla, do stacji metra 5 minut пешком i 1500 za noc.
Na tej stronie można 
ЗАБРОНИРОВАТЬ ОТЕЛЬ БЕЗ ПРЕДОПЛАТЫ
dowiedzieć się, jak dotrzeć do hotelu
АДРЕС / как добраться
poznać
РАСПОЛОЖЕНИЕ
poznać
ЦЕНЫ гостиницы 
zapoznać się z oferowanymi usługami
НОМЕРНОЙ ФОНД
dowiedzieć się, czy można zjeść posiłek w hotelu
ПИТАНИЕ

Polecam wszystkim, którzy szukają taniego noclegu.

UWAGA: 
Nie rezerwować od razu, ale sprawdzić także cenę noclegu w hotelu.
Bardzo często rezerwacja przez stronę internetową danego hotelu jest najkorzystniejsza.
To, co jest napisane w opisie dobrze sprawdzić i upewnić się, czy na pewno te wszystkie udogodnienia będą także w naszym pokoju. Opis często odbiega od rzeczywistości. I lepiej upewnić się wcześniej jak będzie na miejscu.

UWAGA: 
Ceny dla Rosjan często różnią się od tych oferowanych cudzoziemcom. Upewnijmy się, czy na pewno zapłacimy właśnie taką kwotę

UWAGA:
Korzystnie jest szukać noclegu na rosyjskich stronach. Niezbędna jest do tego podstawowa znajomość jęz. rosyjskiego. Szukamy na kilku stronach, porównujemy, zrobiłam w Excelu zestawienie potencjalnych hoteli: cena, adres, odległość od centrum, najbliższa stacja metra, sposób zapłaty, śniadanie.Stopniowo je eliminowałam pozostawiając najkorzystniejsze oferty.

UWAGA:
Zwróćmy uwagę, jak uzyskać rezerwację gwarantowaną. Często należy zapłacić wcześniej całą kwotę, aby rezerwacja była utrzymana i zagwarantowana do naszego przyjazdu.

UWAGA:
Sprawdzajmy, czy w cenę noclegu wliczone jest śniadanie. Jeżeli tak i jeżeli jest obfite możemy kulinarnie przygotować nasz żołądek na cały dzień zwiedzania.Możliwość zjedzenia kolacji i obiadu w hotelu także usprawnia nasz pobyt, ważne, żeby ceny były umiarkowane, a oferowane dania różnorodne 



Dla młodzieży polecam moskiewskie hostele,  ceny bardzo przystępne. Można nawiązać międzynarodowe przyjaźnie, poznać autentyczne życie rosyjskiej młodzieży odwiedzającej Moskwę. Bardzo często przystępna cena idzie w parze z położeniem w centrum. Im większa liczba osób w pokoju, tym niższa cena.

Znalezienie taniego hotelu w Moskwie nie jest łatwe. Na pewno trzeba przejrzeć kilkadziesiąt ofert. Ale warto, warto wybrać dobry hotel, w którym miło i sympatycznie spędzimy nasz pobyt w Moskwie.

W następnym odcinku Moskwieskiego dnia świstaka porady, jak przygotować nasz pobyt, żeby optymalnie wykorzystać dany nam czas.

Jednak nie odmówiłabym propozycji noclegu w takim hotelu ...
















środa, 14 listopada 2012

Moskiewski dzień świstaka

Obrazy z pobytu w Moskwie powoli zacierają się, ale w wyobraźni pojawiają się nowe.
Moskwa mnie wzywa, kusi, czaruje i w 2013 roku od 30 kwietnia do 10 maja będę przechadzać się uliczkami starego Arbatu, czego nie zrobiłam w czasie tegorocznej podróży.

Bilet już kupiony. Niestety, nie ma szans na kupienie biletów w promocyjnej cenie, tańsze są dostępne tylko w opcji  z przesiadkami. Nie mam ochoty na dreszczyk emocji przy widoku odlatującego samolotu, na który nie zdążyłam przy przesiadce  w Berlinie, czy innym mieście.Ceny są prawie takie same, nie ma sensu przeszukiwać internetu w poszukiwaniu tańszych, różnica wynika głównie z pobieranej prowizji.Warto natomiast wybrać odpowiednie godziny, żeby nie przyjechać do Moskwy za późno i spokojnie dostać się do hotelu, do którego należy dotrzeć przed wyznaczoną godziną. Jest lot Aerofłotem o 11:10, lądowanie w Moskwie o 15:10 czasu miejscowego. 

Następnie Aeroexpressem http://www.aeroexpress.ru/ można w komfortowych warunkach dojechać do stolicy  на Белорусский вокзал, niedaleko którego znajduje się станция метро Белорусская, кольцевая линия lub станция метро Замоскворецкой линии метро.
Z tej stacji metra można wybrać dowolny kierunek, w zależności od odległości podróż metrem jest krótsza lub dłuższa, ale jest to na pewno najwygodniejszy i najczęściej działający środek transportu na terenie Moskwy. W godzinach szczytu metro odjeżdża ze stacji nawet co 90 sekund.

Link do głównej, oficjalnej strony moskiewskiego metra
http://mosmetro.ru/about/

W następnym odcinku historia poszukiwania taniego hotelu w jednym z najdroższych miast świata.